Een sitemap is een pagina met een overzicht van alle rubrieken en subpagina’s van een website, geordend volgens hun hiërarchie. Het doel: een overzicht bieden van de structuur van de site, zodat bezoekers een specifieke pagina kunnen vinden zonder het hoofdmenu of de interne zoekfunctie te gebruiken. Als je begrijpt hoe de pagina’s zijn ingedeeld, bespaar je tijd, vooral op institutionele websites en portalen met honderden pagina’s.
HTML-sitemap en XML-sitemap: twee tools met verschillende toepassingen
Voordat je informatie opzoekt in een sitemap, is het belangrijk om te weten welk type sitemap je bekijkt. Een HTML-sitemap is bedoeld voor menselijke bezoekers. Het is een gewone webpagina met klikbare links, ingedeeld in categorieën. Je vindt deze meestal in de footer van de website, onder een titel als ‘Sitemap’ of ‘Siteoverzicht’.
De XML-sitemap is bedoeld voor crawlers van zoekmachines. Het is een technisch bestand met de URL’s van de website, zodat Google of Bing deze makkelijker kunnen indexeren. Het indienen van de sitemap bij zoekmachines garandeert niet dat alle pagina’s worden gecrawld of geïndexeerd: interne links en een duidelijke navigatie blijven bepalend voor de vindbaarheid van content.
Als bezoeker gebruik je dus de HTML-sitemap om specifieke informatie te vinden. Op de sitemap van AmbaFrance staan bijvoorbeeld de consulaire rubrieken, administratieve procedures en het nieuws hiërarchisch geordend. Zo vind je binnen enkele seconden de juiste pagina, zonder door meerdere menu’s te hoeven navigeren.
Een overzichtelijke sitemap maken: criteria die het verschil maken
Een slecht ontworpen sitemap is nutteloos. Een ongeordende lijst met links publiceren verplaatst het probleem alleen maar: bezoekers krijgen een lange opsomming zonder visuele houvast voorgeschoteld. Verschillende criteria maken het verschil tussen een handige en een onbruikbare sitemap.
- Duidelijke linkteksten: de linktekst moet beschrijven wat er op de doelpagina staat. ‘Aanvraagformulier voor een visum voor lang verblijf’ zegt meer dan ‘Formulier 3B’.
- Een thematische indeling met zichtbare sectietitels: pagina’s moeten worden gegroepeerd per rubriek (diensten, producten, hulp, nieuws), niet op alfabetische volgorde of aanmaakdatum.
- Een beperkte diepte: in de meeste gevallen zijn drie hiërarchische niveaus voldoende. Meer niveaus maken de sitemap net zo complex als de website zelf.
- Toegankelijke toetsenbordnavigatie: volgens de aanbevelingen van het W3C moeten interactieve elementen herkenbaar blijven en moet de navigatie een consistente naam, stijl en positie hebben. Dat is vooral belangrijk voor mensen die geen muis kunnen gebruiken.
Een sitemap is niet zomaar een automatische export van de database. Er is redactioneel werk voor nodig: bepalen wat erin komt, hoe je het noemt en hoe je het groepeert.
Zo vind je een specifieke pagina in een sitemap
Zoeken in een sitemap werkt van breed naar specifiek. Je begint bij de overkoepelende categorie en verfijnt je zoekopdracht stap voor stap tot je de gewenste pagina hebt gevonden.
De hoofdrubriek bepalen
Zoek eerst de belangrijkste secties in de sitemap. Op een institutionele website komen deze vaak overeen met de items in het hoofdmenu: ‘Over ons’, ‘Diensten’, ‘Publicaties’ en ‘Contact’. De pagina die je zoekt, valt altijd onder een van deze categorieën.
De zoekfunctie van je browser gebruiken
Bevat de sitemap tientallen links? Dan is Ctrl+F (of Cmd+F op een Mac) de handigste sneltoets. Typ een zoekwoord dat verband houdt met je zoekopdracht: de browser markeert alle overeenkomsten op de pagina. Deze methode werkt op elke HTML-sitemap, ongeacht de grootte.
De hiërarchie herkennen
Goed opgebouwde sitemaps gebruiken visuele inspringingen of geneste lijsten om de verschillende niveaus aan te geven. Een link die naar rechts is ingesprongen, is een subpagina van het item erboven. Dankzij deze visuele aanwijzingen begrijp je de structuur van de website zonder op elke link te hoeven klikken.
De sitemap mag niet de enige weg naar informatie zijn
Volgens de toegankelijkheidsrichtlijnen van het W3C moeten websites meerdere aanvullende navigatiemogelijkheden bieden: een sitemap, een interne zoekbalk, een broodkruimelpad op elke pagina en duidelijke paginatitels. Een sitemap is een vangnet, niet de belangrijkste manier om te navigeren.
Een broodkruimelpad toont bijvoorbeeld de route vanaf de startpagina. Zo kunnen bezoekers één niveau omhoog zonder terug te hoeven naar de sitemap. De interne zoekbalk is juist handig als bezoekers een specifieke term kennen, maar niet weten onder welke rubriek die valt.
- De sitemap beantwoordt de vraag: ‘Wat staat er op deze website?’
- De interne zoekfunctie beantwoordt de vraag: ‘Waar vind ik deze specifieke informatie?’
- Het broodkruimelpad beantwoordt de vraag: ‘Waar ben ik binnen de structuur van de website?’
Deze drie functies voorzien in verschillende behoeften. Een website die er maar één aanbiedt, creëert voor een deel van de bezoekers doodlopende routes.
Een sitemap blijft een hulpmiddel om de website als geheel te verkennen. De waarde ervan hangt af van duidelijke titels, een logische indeling en regelmatige updates. Op websites waarvan de content vaak verandert, verwijst een verouderde sitemap naar verwijderde of hernoemde pagina’s, waardoor het nut ervan verloren gaat. Controleer de sitemap na elke herstructurering van de content om ervoor te zorgen dat deze zijn functie blijft vervullen.
